انبار هوشمند چیست: صفر تا صد مکانیزه کردن انبار + مزایا!

انبار هوشمند چیست و چرا صاحبان کسب‌وکار این‌قدر به‌دنبالش هستند؟ وقتی می‌پرسید «انبارداری هوشمند چیست» یا «انبارداری مکانیزه چیست»، در واقع می‌خواهید بدانید هوشمندسازی انبار با کدام سیستم انبارداری هوشمند و چه نوع تجهیزاتی شروع می‌شود. در این مقاله با انبار عمومی آرتا همراه باشید تا به پرسش‌های انبارداری هوشمند چگونه کار می‌کند؟ هزینه هوشمندسازی انبار چقدر است؟ تفاوت انبار مکانیزه و هوشمند چیست؟ تجهیزات لازم برای انبار هوشمند چیست؟ آیا هر انباری قابلیت هوشمندسازی دارد؟ آیا انبار هوشمند باعث کاهش نیروی انسانی می‌شود؟ چه تجهیزاتی برای هوشمندسازی انبار نیاز است؟ آیا انبار کوچک هم می‌تواند هوشمند شود؟ پاسخ بدهیم.

انبار هوشمند چیست؟

نسل جدیدی از انبارهای معمولی به نام انبار هوشمند به وجود آمده است که در کنار نگهداری کالا، ثبت، جابه‌جایی، شمارش، نگهداری و ارسال کالا را به‌جای تکیه به نیروی کار انسانی با استفاده از نرم‌افزارها، حسگر و تجهیزات خودکار خود انجام می‌دهد. تصور کنید مسئول انباری هستید که هزاران قلم کالای متفاوت دارد و هر روز صدها جابه‌جایی در آن رخ می‌دهد.

با هوشمندسازی انبار، هر جابه‌جایی در همان لحظه ثبت می‌شود و شما بدون قدم‌زدن میان قفسه‌ها، می‌توانید تمامی اطلاعات را روی صفحه‌ی گوشی یا کامپیوتر خود ببینید. اگر بخواهیم به ساده‌ترین زبان بگوییم انبار هوشمند چیست، باید به ترکیب نرم‌افزار، تجهیزات و داده‌های دقیق آن اشاره کنیم. این سیستم‌ها کمک می‌کنند کارهایی که در انبارهای سنتی به‌صورت دستی انجام می‌شوند، با سرعت بسیار بیشتر و خطای کمتر انجام شوند.

انبار هوشمند مجموعه‌ای از فناوری‌هایی مثل WMS، RFID، IoT، رباتیک و اتوماسیون است که عملیات انبار را خودکار، داده‌ محور و لحظه‌ای مدیریت می‌کند. هدف آن افزایش دقت، سرعت و شفافیت موجودی و کاهش خطای انسانی است.

تفاوت انبار هوشمند با انبار معمولی

تفاوت اصلی انبار هوشمند با انبار معمولی در سه مورد زیر است:

• نحوه‌ی ثبت اطلاعاتط
• سرعت واکنش و انجام و ذخیره اطلاعات
• میزان اتکا به حافظه‌ی افراد

در انبار معمولی، ثبت ورود و خروج کالا، بررسی موجودی و پیدا کردن محصولات تا حد زیادی به نیروی انسانی وابسته است. همین موضوع می‌تواند احتمال اشتباه، گم‌شدن کالا یا اختلاف موجودی واقعی با اطلاعات ثبت‌شده را افزایش دهد. درحالی‌که یک سامانه‌ی هوشمند اختلاف را همان روز گزارش می‌کند و تمام اطلاعات به‌صورت دیجیتال ثبت می‌شود. برای مثال اگر ده کارتن از یک کالا بی‌دلیل کم شود، هشدار فوری می‌فرستد و شما فرصت دارید پیش از تحویل سفارش بعدی، این قضیه را بررسی کنید. نتیجه این است که کنترل کالا سریع‌تر و دقیق‌تر انجام می‌شود.

انبار مکانیزه چیست و چه تفاوتی با انبار هوشمند دارد؟

اگر به دنبال اجاره انبار هوشمند باشید، احتمالاً پرسش «انبار مکانیزه چیست و چه تفاوتی با انبار هوشمند دارد؟» برایتان پیش آمده، چون این دو واژه اغلب به‌جای هم به کار می‌روند. انبار مکانیزه به استفاده از تجهیزات و ماشین‌آلات برای انجام کارهای فیزیکی مانند جابه‌جایی کالا اشاره دارد. نوار نقاله، جرثقیل قفسه‌ای و سیستم‌های بارگیری نمونه‌هایی از آن‌ هستند.

هدف اصلی انبار مکانیزه کم‌کردن زحمت جسمی و بالابردن سرعت حمل‌ونقل داخلی است. انبار هوشمند یک قدم فراتر می‌رود و علاوه بر تجهیزات مکانیزه، از نرم‌افزار، داده، سنسورها و فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی و اینترنت اشیا برای تصمیم‌گیری، ثبت و کنترل بهتر تمام کارها استفاده می‌کند. بنابراین هر انبار هوشمندی می‌تواند مکانیزه باشد، اما هر انبار مکانیزه‌ای لزوماً هوشمند نیست. بهترین روش ترکیب سخت‌افزار در کنار نرم‌افزار است.

انبار مکانیزه از تجهیزات مکانیکی مانند لیفتراک، نوار نقاله و قفسه‌بندی خودکار برای جابه‌جایی استفاده می‌کند. تفاوت انبار مکانیزه با هوشمند در این است که هوشمند دارای نرم‌افزار، سنسور، تحلیل داده و تصمیم‌گیری خودکار است، اما مکانیزه بیشتر نیروی فیزیکی را تقویت می‌کند.

یک سیستم انبار هوشمند چگونه کار می‌ کند؟

عملکرد انبار هوشمند از زمان تحویل انبار و ورود کالا به داخل آن شروع می‌شود و تا زمان تحویل و ارسال آن ادامه دارد. در هر مرحله، اطلاعات کالا ثبت می‌شود و سیستم بر اساس داده‌های موجود، بهترین روش برای نگهداری و جابه‌جایی آن را مشخص می‌کند. هر مرحله اطلاعات خودش را به نرم‌ افزار مرکزی می‌دهد و همان نرم‌افزار مرحله‌ی بعد را هماهنگ می‌کند. این زنجیره‌ی پیوسته باعث می‌شود چیزی از قلم نیفتد. تمامی مراحل را در ادامه بررسی خواهیم کرد.

نحوه کار کردن یک سیستم انبارداری هوشمند به این صورت است که این سیستم با ثبت داده‌ها توسط RFID یا بارکد، ردیابی IoT و پردازش WMS، موجودی و سفارش‌ها را لحظه‌ای می‌بیند. سپس الگوریتم‌ها مسیر برداشت، جانمایی و ارسال را بهینه و به ربات‌ها یا اپراتورها اعلام می‌کنند.

• نحوه کارکرد سیستم انبار هوشمند: 1. ورود کالا

وقتی کالا وارد انبار هوشمند می‌شود، اطلاعات آن مانند نوع کالا، تعداد، وزن، تاریخ ورود و سایر مشخصات مورد نیاز ثبت می‌شود و راننده دیگر ساعت‌ها منتظر تطبیق دستی برگه‌ها نمی‌ماند. در سیستم‌های پیشرفته‌تر، این اطلاعات می‌تواند با استفاده از بارکد به‌صورت سریع و خودکار وارد سیستم شود.

• نحوه کارکرد سیستم انبار هوشمند: 2. ثبت و شناسایی کالا

بعد از مرحله ورود کالا، نوبت ثبت و شناسایی آن می‌رسد. کالا باید به شکلی ثبت شود که سیستم بتواند آن را در مراحل بعدی شناسایی کند. سیستم‌ها در انبار هوشمند، برای شناسایی هر نوع کالا از روش‌هایی مانند بارکد، تگ RFID و کدهای اختصاصی استفاده می‌کنند. برای مثال، اسکن بارکد یک کارتن لوازم برقی، نام، شماره‌ی سری و تعداد آن را در عرض چند ثانیه و به‌صورت خودکار وارد سیستم می‌کند.

• نحوه کارکرد سیستم انبار هوشمند: 3. جانمایی هوشمند

جانمایی در انبار هوشمند بر اساس نوع کالا، اندازه، وزن، میزان مصرف و فضای موجود، مناسب‌ترین محل قرارگیری برای هر کالا را مشخص می‌کند. این کار باعث می‌شود از فضای انبار بهتر استفاده شود و کارکنان نیز زمان کمتری برای پیدا کردن کالا صرف کنند.

• نحوه کارکرد سیستم انبار هوشمند: 4. کنترل موجودی

انبار هوشمند موجودی کالاها را به‌صورت مداوم در سیستم به‌روزرسانی می‌کند. بنابراین به‌عنوان مدیر انبار می‌توانید بدون اینکه نیاز به بررسی دستی همه قفسه‌ها داشته باشید، میزان موجودی، کالاهای ورودی و خروجی و کمبودهای احتمالی را بررسی کنید. این کار موجب می‌شود کمتر با کالای گم‌شده یا کم و زیادشده روبه‌رو شوید. حتی انتقال یک پالت (پالت‌ها ابزاری هستند که بین کالا، قفسه و تجهیزات قرار می‌گیرند و برای جابه‌جایی کالا هستند) از قفسه‌ای به قفسه دیگر هم به سرعت و به‌صورت خودکار ثبت می‌گردد.

• نحوه کارکرد سیستم انبار هوشمند: 5. برداشت و ارسال سفارش

مرحله آخر شامل برداشت و ارسال سفارش می‌شود. زمانی که مشتری سفارشی ثبت می‌کند، سیستم کوتاه‌ترین مسیر برای جمع‌آوری کالا را برای کارگر یا ربات تعیین می‌کند و محموله را برای بسته‌بندی آماده می‌کند. مثلاً اگر سفارشی شامل سه قلم کالا از سه راهروی مختلف باشد، مسیر پیشنهاد شده توسط سیستم جلوی رفت‌وآمد اضافه را می‌گیرد و باعث می‌شود سفارش سریع‌تر تحویل داده شود. در انبارهای پیشرفته‌تر هم ربات‌ها و تجهیزات خودکار می‌توانند در جابه‌جایی و آماده‌سازی سفارش‌ها کمک کنند.

اجزای سیستم انبار هوشمند: 1. نرم افزار مدیریت انبار (WMS)

یکی از نخستین و مهم‌ترین بخش‌های اجزای سیستم انبار هوشمند، نرم‌افزار مدیریت انبار (WMS) است. اگر انبار را یک ارکستر تصور کنید، این نرم‌افزار رهبری است که به هر نوازنده می‌گوید در چه زمانی چه چیزی را بنوازد. بدون آن، اسکنر و ربات و حسگر تنها ابزارهایی پراکنده‌ هستند که هرکدام جداجدا برای خودشان کار می‌کنند.

تمامی رویدادهای انبار، از ورود کالا تا خروج آن، در یک پایگاه داده‌ی مشترک ثبت می‌شود. این سبب می‌شود مدیر یک تصویر یکپارچه از سفارش‌های در انتظار، فضای خالی موجود در قفسه‌ها و عملکرد هر شیفت به دست آورد و به‌طور کلی بتواند وضعیت انبار را راحت‌تر بررسی کند.

سیستم WMS چیست؟

سیستم WMS مخفف (Warehouse Management System) به معنای سیستم مدیریت انبار هوشمند است. این سیستم یک نرم‌افزار تخصصی است که به پردازش اطلاعات زیر می‌پردازد:

• دریافت کالا
• تعیین محل نگهداری
• تنظیم فهرست جمع‌آوری
• پیگیری بسته‌بندی
• ارسال کالا

تفاوت این سیستم مدیریت انبار هوشمند جامع با یک فایل اکسل ساده در این است که در کنار ذخیره اطلاعات، دستور هم می‌دهد. مثلاً با گفتن «این پالت را در راهروی چهار، قفسه‌ی ج بگذار» از انجام شدن آن اطمینان حاصل می‌کند سپس آن را در سیستم وارد می‌کند. نمونه‌ی ملموس آن را در فروشگاه‌های زنجیره‌ای می‌بینید که کارگر انبار با دستگاه دستی، مسیر جمع‌آوری کالا را روی صفحه دنبال می‌کند. بعضی نسخه‌های سیستم WMS می‌توانند چند انبار را یک‌جا مدیریت کنند و شماره‌ی سری و تاریخ انقضا هر یک را نیز ذخیره نگه می‌دارند.

برای استفاده مؤثر از سیستم‌های هوشمند، ابتدا باید فرایندهای پایه انبار هوشمند مانند ورود و خروج کالا، کنترل موجودی، جانمایی و ثبت اطلاعات به‌درستی تعریف شوند. آشنایی با اصول مدیریت انبارداری کمک می‌کند این فرایندها را به‌شکل منظم‌تری اجرا کنید و سپس به سراغ مکانیزه و هوشمند کردن آن‌ها بروید.

اجزای سیستم انبار هوشمند: 2. سیستم ERP

سیستم ERP یا (enterprise resource planning) مدیریت کلی بخش‌های مختلف یک کسب‌وکار را در یک سیستم واحد انجام می‌دهد. سیستم ERP فقط به اطلاعات انبار هوشمند محدود نیست و می‌تواند از طریق آن‌ها با بخش‌هایی مانند خرید، فروش، بخش مالی و تولید ارتباط داشته باشد. این ارتباط باعث می‌شود اطلاعات کالا فقط در انبار باقی نماند و سایر بخش‌های شرکت نیز به داده‌های به‌روز دسترسی داشته باشند. با ترکیب سیستم ERP و WMS، شما از زمان دقیق سفارش مشتری تا تحویل کالای وی ‌به‌طور کلی مطلع خواهید بود.

اجزای سیستم انبار هوشمند: 3. سنسورها و اینترنت اشیا IoT

سنسورها و اینترنت اشیا (Internet of Things) در انبار هوشمند مثل چشم و گوش عمل می‌کنند و دائماً در حال بررسی دمای هوا، رطوبت، جابه‌جایی، وزن و باز و بسته شدن درها را هستند. این اطلاعات از راه اینترنت اشیا، یعنی وقتی وسایل به شبکه وصل هستند، به سیستم فرستاده می‌شود. این موضوع برای انبارهایی که از کالای حساس نگهداری می‌کنند خیلی مهم است، چون اگر شرایط عادی نباشد، سیستم خیلی زود خبر می‌دهد تا مسئول انبار متوجه تغییرات شود.

مثلاً اگر نیمه‌شب کمپرسور یک انبار مواد غذایی از کار بیفتد، حسگر دما فوراً هشدار می‌دهد و مسئول را قبل از خراب شدن بار از این قضیه مطلع می‌کند. قفسه‌هایی که وزن‌سنج دارند هم کم شدن جنس را خودشان گزارش می‌دهند. در این شرایط دیگر نیاز نیست کسی مدام در انبار کشیک بدهد و همه چیز سریع‌تر و دقیق‌تر کنترل می‌شود. در واقع، حسگرها و اینترنت اشیا کار نظارت بر انبار را از گشت‌زنی دستی به یک کنترل همیشگی و ساده‌تر تبدیل کرده‌اند.

اجزای سیستم انبار هوشمند: 4. RFID و بارکد هوشمند

RFID یا (Radio-Frequency Identification) یک نوع زبان شناسایی کالا در انبار هوشمند است که از امواج رادیویی برای شناسایی و خواندن اطلاعات تگ‌های متصل به کالا استفاده می‌کند. بارکد نوارهای سیاه‌وسفیدی است که اسکنر با کمک نور آن را می‌خواند و برای این کار باید مستقیم به آن نگاه کند تا بتواند اطلاعات مربوط را وارد سیستم کند. برچسب RFID اما با موج رادیویی ارتباط می‌گیرد و نیازی به قرار گرفتن مستقیم تگ در مقابل اسکنر ندارد. در زیر یک مقایسه کلی بین دو روش شناسایی کالا را برایتان آماده کرده‌ایم.

بارکد ارزان و ساده است و برای شروع پروژه‌ی هوشمندسازی گزینه‌ی خوبی به شمار می‌رود و چاپ برچسب و خرید اسکنر برای آن هزینه‌ی چندانی ندارد. RFID در عوض هزینه بیشتری دارد، اما دستگاه می‌تواند ده‌ها برچسب را هم‌زمان بخواند. برای انتخاب بین این دو روش باید به بودجه و نیاز اصلی خود دقت بفرمایید.

اجزای سیستم انبار هوشمند: 5. ربات‌ های انبار

ربات‌های انبار هوشمند در جابه‌جایی کالا، انتقال محصولات بین بخش‌های مختلف و آماده‌سازی سفارش‌ها استفاده می‌شوند و به‌خصوص در انبارهای بزرگ که حجم جابه‌جایی کالا بالاست کاربرد زیادی دارند. ربات‌های انبار بازوهای اجرایی یک سیستم هوشمند هستند و کارهای تکراری و خسته‌کننده را بر عهده می‌گیرند. برای مثال، اگر کارگری بخواهد روزی صدها بار کارتن بیست‌کیلویی را بالای قفسه بگذارد، ممکن است از نظر فیزیکی آسیب ببیند. از این رو، ربات‌ها این فشار بدنی را بر عهده می‌گیرند و احتمال آسیب کمر را کم می‌کنند.

البته هر ربات برای کار مشخصی ساخته شده، پس انتخاب آن باید با نوع کالا هماهنگ باشد؛ مثلاً رباتی که برای کارتن‌های محکم ساخته شده با ظروف شیشه‌ای شکننده سازگار نیست. با این حال، استفاده از ربات‌ها به معنی حذف کامل نیروی انسانی نیست، چون در بسیاری از انبارها کارکنان همچنان وظایف نظارت، کنترل و مدیریت ربات‌ها را نیز بر عهده دارند.

اجزای سیستم انبار هوشمند: 6. سیستم AS/RS

سیستم AS/RS که وظیفه ذخیره‌سازی و بازیابی خودکار کالا را به عهده دارد، مجموعه‌ای از قفسه‌های بلند و ماشین‌هایی است که کالا را بدون دخالت مستقیم انسان جای‌گذاری می‌کند، انتقال می‌دهد و هر وقت لازم شد بیرون می‌آورد. سیستم AS/RS سه نوع مختلف برای جابه‌جایی بار دارد.

• نوع پالتی آن با جرثقیل قفسه‌ای کار می‌کند.
• نوع مینی‌لود با سبدها و جعبه‌های سبک‌تر سروکار دارد.
• نوع شاتلی از واگن‌های کوچک و آسانسور استفاده می‌کند.

این سیستم بیشتر برای قرار دادن و برداشت خودکار کالا به کار می‌رود، فضای انبار را بهتر مدیریت می‌کند و سرعت دسترسی به کالا را بالا می‌برد. بزرگ‌ترین امتیاز AS/RS استفاده از ارتفاع است؛ یعنی به‌جای گسترش سالن، کالا را به سمت بالا و طبقه‌ای قرار می‌دهد. طبق گفته‌های سازندگان تجهیزات، در برخی کارخانه‌ها، با داشتن این سیستم استفاده از فضای کف حدود شصت درصد کم شده است. به همین دلیل، این سیستم بیشتر به کار انبارهای بزرگ و مراکزی می‌آید که رفت‌وآمد پالت بالا است و اجاره فضای گران دارند، وگرنه ممکن است هزینه راه‌اندازی‌اش زیاد باشد.

اجزای سیستم انبار هوشمند: 7. ماشین‌ های خودران AGV و AMR

AGV و AMR دو نوع ماشین خودران برای جابه‌جایی کالا در انبار هوشمند هستند که هر دو کار حمل داخلی را انجام می‌دهند، اما روش حرکتشان با هم متفاوت است. AGV معمولاً روی مسیر مشخص و ثابتی حرکت می‌کند؛ مسیری که با نوار مغناطیسی، سیم زیر کف، کد QR یا هدف‌های لیزری تعیین شده است و اگر مانعی سر راهش بیفتد، می‌ایستد و منتظر می‌ماند تا مانع برداشته شود.

در مقابل، AMR هوشمند است، نقشه انبار هوشمند را در حافظه نگه می‌دارد و با حسگرها، لیدار و دوربین محیط را می‌بیند، بنابراین می‌تواند مسیر خود را پیدا کند و اگر پالتی جلویش باشد، همان‌جا نمی‌ماند و یک مسیر جایگزین برای خود می‌سازد. به همین دلیل AMR برای انبارهایی که چیدمانشان مدام عوض می‌شود، مثل فروشگاه‌های اینترنتی، مناسب‌تر است، در حالی که AGV در خط تولید و مسیرهای همیشگی و سنگین عالی عمل می‌کند. در نهایت، استفاده از AGV و AMR می‌تواند رفت‌وآمد دستی و زمان جابه‌جایی کالا را کاهش دهد و فرایند حمل داخلی انبار را منظم‌تر کند.

بهترین روش مکانیزه کردن انبار چیست؟

مکانیزه کردن انبار یک راه‌حل ثابت برای همه کسب‌وکارها نیست و نوع کالا، اندازه انبار، تعداد سفارش‌ها، میزان جابه‌جایی و بودجه شما تعیین می‌کند چه تجهیزاتی مناسب‌ شما است. تجربه نشان می‌دهد امن‌ترین شروع، از نرم‌افزار و ثبت دقیق داده است، چون بدون داده درست هیچ ماشینی نمی‌داند چه باید بکند. بهتر است قبل از خرید تجهیزات، فرایندهای فعلی انبارتان را بررسی کنید و ببینید کدام بخش بیشترین زمان و هزینه را از شما می‌گیرد.

مکانیزه‌سازی را باید مرحله‌ای پیش ببرید تا سودمندتر باشد؛ مثلاً اول اسکن بارکد را جا بیندازید، بعد نوار نقاله اضافه کنید و پس از دو سه ماه ببینید کجا هنوز زمان از دست می‌رود. وقتی حجم سفارش پایین است و چیدمان مدام عوض می‌شود، بهتر است انبار را مکانیزه نکنید. در این مواقع یک نرم‌افزار ساده بیش از تجهیزات سنگین نتیجه می‌دهد.

بهترین روش مکانیزه کردن انبار، مکانیزه‌سازی مرحله‌ای و نیازمحور است؛ یعنی ابتدا تحلیل جریان کالا، حجم گردش و چیدمان انبار انجام شود. سپس تجهیزات مناسب مثل قفسه‌بندی، لیفتراک، نوار نقاله، بالابر و سیستم WMS یا بارکد انتخاب و به‌تدریج یکپارچه شود.

فناوری های انبار هوشمند: 1. اینترنت اشیا IoT

اینترنت اشیا از فناوری‌های یک انبار مکانیزه است که وسایل انبار شما را به شبکه اینترنت وصل می‌کند تا بتوانید به داده‌‌هایشان دسترسی داشته باشید. سنسورها دما، رطوبت، حرکت و وضعیت تجهیزات را جمع می‌کنند و شما در داشبورد وضعیت کل سالن را می‌بینید. اگر شرایط از محدوده عادی خارج شود، سیستم سریعاً به شما هشدار می‌دهد.

برخی نشانه‌ها از قبل شما را از وجود مشکل آگاه می‌کنند. برای مثال، لرزش غیرعادی موتور نوار نقاله از خرابی دستگاه خبر می‌دهد. حسگرهای حضور هم روشنایی و سرمایش بخش‌های خالی را کم می‌کنند و هزینه انرژی را پایین می‌آورند. فقط مطمئن شوید وای‌فای در همه راهروها پوشش پایدار دارد.

فناوری های انبار مکانیزه: 2. هوش مصنوعی AI

در انبار هوشمند، نقش هوش مصنوعی فقط دستور اجرا کردن نیست؛ بلکه دیدن محیط، فهم موقعیت و داده و حتی دادن پیشنهاد به شما برای بهبود شرایط است. سیستم بینایی ماشین AI می‌تواند پالت کج شده یا یک کارتن پاره را تشخیص بدهد و قبل از ورود کالا به داخل آن شما را آگاه سازد. در جمع‌آوری صوتی، کارگر هدست به سر دارد و سیستم با صدا می‌گوید به کدام راهرو برود و چه میزانی کالا بردارد. AI می‌تواند تقاضا را پیش‌بینی کند، موجودی را بهتر بچیند و محل مناسب کالا را پیشنهاد بدهد. البته استفاده از AI زمانی بیشترین فایده را دارد که داده‌های انبارتان را منظم و دقیق جمع‌آوری کرده باشید. بدون داده تمیز، حتی بهترین مدل هم نمی‌تواند تصمیم درستی بگیرد.

فناوری های انبار هوشمند: 3. یادگیری ماشین

یادگیری ماشین زیرمجموعه‌ای از هوش مصنوعی است که به‌جای برنامه‌نویسی دستی قوانین، از داده‌های گذشته الگو می‌آموزد. اگر چند سال سابقه فروش داشته باشید، مدل می‌تواند بفهمد پیش از نوروز کدام کالاها بیشتر فروش می‌روند و حجم سفارش را تخمین بزند. هرچه داده تمیزتری به ماشین بدهید، پیش‌بینی‌ آن نیز دقیق‌تر می‌شود. با این حال مدل‌ها بی‌نقص نیستند و شما باید خروجی آن‌ها را با شرایط بازار و تجربه خودتان بسنجید.

فناوری های انبار مکانیزه: 4. RFID

RFID به معنای شناسایی کالا با امواج رادیویی است. تگ‌های این فناوری از دو نوع‌اند:

• تگ RFID غیرفعال: که باتری ندارد و ارزان‌تر است و برای کارتن و پالت رایج است.
• برچسب RFID فعال: که باتری دارد و برد بیشتری می‌دهد و برای دارایی‌های گران‌بها مناسب‌تر است.

یکی از دستاوردهای RFID سرعت انبارگردانی است؛ کارگری که با اسکنر بارکد کار می‌کند باید هر کالا را جداگانه ببیند و بخواند، ولی دستگاه RFID دستی در چند دقیقه کل یک راهرو را می‌پیماید. گزارش‌های صنعتی از کاهش زمان شمارش کالا تا حدود نود درصد خبر داده‌اند، هرچند این عدد به نوع کالا و طراحی سیستم شما بستگی دارد. در کل، استفاده از فناوری RFID کنترل کردن موجودی را ساده‌تر و سریع‌تر می‌کند.

RFID در انبار چگونه کار می‌ کند؟

RFID سه بخش دارد:

• تگ: تراشه داخل برچسب هر کالا که شماره هویتی خاص خود را دارد.
• آنتن: آنتن موج رادیویی می‌فرستد.
• نرم‌افزار: نرم‌افزار آن شماره را با اطلاعات کالا تطبیق می‌دهد.

این رفت‌وبرگشت اطلاعات در کسری از ثانیه رخ می‌دهد و شما متوجه چیزی نخواهید شد. وقتی کالا از گیت عبور می‌کند، اطلاعاتش ثبت می‌شود و مغایرت‌ها نیز سریعاً مشخص می‌شوند. دروازه‌ی ورودی یک انبار پوشاک را تصور کنید:  پالت‌ها از گیت عبور می‌کنند و صفحه‌ی مانیتور همان لحظه تعداد هر مدل و سایز را نشان می‌دهد. در نتیجه این اتفاق، ثبت دستی اطلاعات کم می‌شود و ردیابی کالا بهتر انجام می‌شود.

فناوری های انبار هوشمند: 5. رایانش ابری

رایانش ابری از دیگر فناوری‌های یک انبار هوشمند است که از طریق آن نرم‌افزار و داده‌های انبار روی سرورهای آنلاین اجرا می‌شوند و شما می‌توانید با مرورگر یا موبایل به آن دسترسی داشته باشید. این روش نیاز به خرید سرور و استخدام تیم فنی برای نگهداری از آن را برای اکثر کسب‌وکارها کاهش می‌دهد. هزینه‌ آن معمولاً به‌صورت خرید اشتراک ماهانه یا سالانه است و راه‌اندازی‌اش سریع‌تر از سیستم‌های داخلی انجام می‌گردد. اگر چند شعبه یا چند انبار دارید، مدیریت اطلاعات خیلی راحت‌تر می‌شود. چون از چندین نقطه همزمان می‌توانید به رایانش ابری دسترسی داشته باشید.

مدیر مالی می‌تواند از دفتر مرکزی موجودی را ببیند، مسئول انبار حتی در شهر دیگر ورودی‌ها را ثبت می‌کند و بازرگان هم در حین سفر می‌تواند وضعیت سفارش را پیگیری کند. بااین‌همه، برای رایانش به اینترنت پایدار و نسخه‌ی پشتیبان مطمئن نیاز دارید. اگر که قطعی شبکه در انبارتان رایج است، بهتر است سیستم شما پشتیبانی خوبی داشته باشد و بتواند موقتاً بدون شبکه هم کار کند و سپس بعداً همگام شود.

فناوری های انبار مکانیزه: 6. Digital Twin

Digital Twin یا دوقلوی دیجیتال، یک مدل دیجیتالی از یک سیستم یا محیط واقعی است. دوقلوی دیجیتال در واقع نسخه مجازی انبار هوشمند شماست. در حوزه انبارداری، می‌شود از این فناوری برای شبیه‌سازی انبار مانند نقشه سالن، قفسه‌ها، تجهیزات و رفت‌وآمد کارکنان و بررسی عملکرد آن‌ها در بخش‌های مختلف استفاده کرد. با کمک دوقلوی دیجیتال می‌توانید قبل از اجرای هرگونه تغییر، تاثیر احتمالی آن‌ها را ببینید و در بعضی پروژه‌ها از تصمیم‌های پرهزینه یا آزمون‌ و خطای غیرضروری جلوگیری کنید. اشتباه روی صفحه دیجیتال ارزان‌تر از اشتباه در سالن واقعی تمام می‌شود.

انبار هوشمند برای چه کسب‌ و کار هایی مناسب است؟

وجود انبار هوشمند بیشتر برای کسب‌وکارهایی اهمیت دارد که با حجم بالایی از کالا، سفارش یا جابه‌جایی آن‌ها سروکار دارند. البته استفاده از بعضی فناوری‌های هوشمند حتی در انبارهای کوچک هم امکان‌پذیر است. اگر انبارتان کوچک است، می‌توانید با بارکد و نرم‌افزار ساده هم شروع کنید. انتخاب فناوری باید بر اساس نیاز واقعی انبارتان باشد. اما اگر جابه‌جایی و سفارش زیادی دارید، سرمایه‌گذاری در آن منطقی‌تر است. در ادامه پنج حوزه پرکاربرد برای داشتن انبار هوشمند را می‌بینید.

انبار هوشمند مناسب کسب‌وکارهایی است که با حجم بالا، تنوع زیاد کالا، گردش سریع موجودی یا نیاز به دقت و ردیابی لحظه‌ای سر و کار دارند. فروشگاه‌های آنلاین، خرده‌فروشی‌های زنجیره‌ای، تولیدی‌ها، دارو و بهداشت، مواد غذایی و سردخانه‌ای، قطعات یدکی، الکترونیک، خودرو و لجستیک و توزیع از نمونه‌های آن‌اند. کسب‌وکارهای کوچک هم در صورت رشد سفارش‌ها و پیچیدگی موجودی می‌توانند به‌صورت مرحله‌ای از آن استفاده کنند.

کاربرد انبار هوشمند در کارخانه‌ ها

کاربرد انبار هوشمند در کارخانه‌ها حول رساندن به‌موقع مواد اولیه به خط تولید می‌چرخد. اگر ورق یا پیچ مناسب در ساعت درست به ایستگاه نرسد، کل لاین تولید متوقف می‌شود. در سیستم هوشمند با پیش‌بینی مصرف، سفارش قبل از اتمام موجودی صادر می‌شود. مسیر محصول نیمه‌ساخته‌شده نیز میان ایستگاه‌ها ثبت می‌شود و شما یا مدیر تولیدتان همیشه می‌دانید کار در کدام مرحله است. سیستم‌های هوشمند می‌توانند ورود مواد اولیه، محل نگهداری قطعات و انتقال محصولات به بخش تولید یا ارسال را بهتر مدیریت کنند. این موضوع در کارخانه‌هایی که با حجم زیادی از قطعات سروکار دارند، اهمیت زیادی دارد.

کاربرد انبار هوشمند در صنایع غذایی

کاربرد انبار هوشمند در صنایع غذایی را می‌توانیم در دو کلمه خلاصه کنیم:

• تاریخ انقضا
• دما

سیستم هوشمند می‌تواند کاری کند که کالای نزدیک به انقضا زودتر خارج شود؛ پس کارگر ناخواسته کارتن تازه را زودتر از کارتن نزدیک به انقضا برنمی‌دارد. حسگرهای سردخانه دما را ثبت می‌کنند و اگر محصولی برگردانده شود، شماره‌ی بچ آن در عرض چند دقیقه ردیابی می‌شود. سیستم‌های هوشمند همچنین می‌توانند تمامی اطلاعات مربوط به محصولات از تاریخ تولید تا شرایط نگهداری آن‌ها را ثبت کنند و در مدیریت موجودی و جلوگیری از ماندگاری بیش از حد کالا کمک کنند. این کنترل و بررسی برای انبارهایی که مواد غذایی حساس دارند، حیاتی است.

کاربرد انبار هوشمند در صنعت دارو

کاربرد انبار هوشمند در انبارهای دارویی از بقیه صنایع حساس‌تر است، چون اندکی تغییر دما می‌تواند اثر دارو یا واکسن را کم کند. حسگرها دما و رطوبت را همواره ثبت می‌کنند و اگر مقدار آن‌ها از بازه‌ی مجاز بیرون برود، فوری هشدار می‌دهند. بخش قابل‌توجهی از ایرادهایی که بازرسان توزیع دارو می‌گیرند به شرایط نگهداری برمی‌گردد، پس سابقه‌ی دقیق و غیرقابل‌دستکاری موجود در سیستم هوشمند به شما کمک می‌کند رعایت این استانداردها را به بازرس اثبات کنید. موجودی و تاریخ انقضا داروها نیز در سیستم مدیریت می‌شود. تمام این موارد به این دلیل است که یک بی‌دقتی کوچک در نگهداری می‌تواند به سلامت مصرف‌کننده آسیب بزند.

کاربرد انبارداری هوشمند در فروشگاه‌ های اینترنتی

کاربرد انبار هوشمند در فروشگاه‌های اینترنتی را در روزهای اوج فروش بهتر حس می‌کنید. برای مثال، در شب یلدا و یا جشنواره‌های تخفیف، سفارش‌ها چند برابر حالت عادی می‌شود. سیستم هوشمند می‌تواند سفارش‌ها را گروه‌بندی کند، کالای پرفروش را نزدیک ایستگاه بسته‌بندی نگه دارد و مرجوعی‌ها را سریع به موجودی برگرداند. همین چابکی باعث می‌شود سفارش زودتر به مشتری برسد. به‌طور کلی، استفاده از سیستم‌ هوشمند در انبار فروشگاه اینترنتی شما می‌تواند فرایند پیدا کردن کالا، برداشت، بسته‌بندی و ارسال سفارش را سریع‌تر و منظم‌تر کند.

کاربرد انبار هوشمند در خودرو سازی

در صنعت خودروسازی، قطعات زیادی با مشخصات مختلف باید در زمان مناسب در اختیار خط تولید قرار بگیرند. خط مونتاژ خودرو با صدها و هزاران قطعه سروکار دارد و انبار کردن مقدار زیاد آن‌ها کنار خط، جا و هزینه زیادی می‌خواهد. از این‌رو ماشین‌های خودران بسته‌ی کامل قطعات هر خودرو را به ایستگاه مربوط می‌رسانند. از این رو، کارگر فقط روی مونتاژ تمرکز می‌کند و معطل جابه‌جایی نمی‌شود. سیستم‌های هوشمند می‌توانند به ردیابی قطعات و مدیریت موجودی آن‌ها کمک کنند؛ چراکه کوچک‌ترین تاخیر می‌تواند کل خط تولید را متوقف کند.

مراحل هوشمند سازی انبار: 1. بررسی وضعیت فعلی انبار

هر پروژه هوشمندسازی انباری باید در ابتدا با یک عکس صادقانه از وضعیت انبارتان شروع گردد. وضعیت کلی انبار خود را بررسی کنید، از چیدمان، تعداد اقلام، رفت‌وآمد روزانه، نرخ خطا و زمان آماده‌سازی هر سفارش، همگی را اندازه بگیرید. همچنین با کارکنان خود صحبت کنید؛ کسی که هر روز میان قفسه‌هاست معمولاً بهتر از هر گزارشی می‌داند که گره کار دقیقاً کجاست. اگر مشکلات زمان فعلی انبارتان را بدانید، بعداً می‌توانید دستاورد پروژه را بسنجید. فهرست کردن اولیه نیازها از همین مرحله آغاز می‌گردد.

مراحل هوشمند سازی انبار: 2. تعیین اهداف پروژه

اگر از ابتدا هدف دقیق خود را مشخص نکردید، باید بدانید که بودجه پروژه‌تان را کم‌کم صرف چیزهای جذابی که غیرضروری هستند خواهید کرد. به همین دلیل تعیین اهداف پروژه دومین گام برای هوشمندسازی انبارتان است. هدف‌های پروژه‌تان باید روشن و عددی باشند. مثلاً می‌خواهید زمان آماده‌سازی سفارش از بیست به دوازده دقیقه کاهش پیدا کند یا خطای تحویل به کمتر از یک درصد برسد.

پس از آن، بهتر است اهداف را به کوتاه‌مدت و بلندمدت تقسیم کنید. کاهش گم‌ شدن کالا را برای سه ماه اول و افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی را برای سال دوم بگذارید. این ترتیب هم مدیران را با دستاوردهای زودهنگام امیدوار نگه می‌دارد و هم مسیر بلندمدتتان تعیین‌شده باقی می‌ماند. اهداف مشخص کمک می‌کنند نتیجه اجرای سیستم هوشمند در آینده قابل اندازه‌گیری باشد.

مراحل هوشمند سازی انبار: 3. انتخاب فناوری مناسب

در فرایند هوشمندسازی انبار انتخاب فناوری مناسب باید بر اساس مسئله و مشکل شما صورت بپذیرد. برای مثال، اگر مشکل شما پیدا نکردن کالاست، وجود فناوری بارکد و نرم‌افزار برایتان کافی است. اگر جابه‌جایی سنگین کالا میان دو سالن دارید، AGV یا نوار نقاله بیشتر می‌ارزد. ممکن است یک انبار کوچک فقط به نرم‌افزار WMS و بارکد نیاز داشته باشد، در حالی که یک مرکز بزرگ به RFID، ربات و سیستم AS/RS نیاز پیدا کند.

به قیمت، قابلیت اتصال به نرم‌افزار فعلی و خدمات پشتیبانی هم دقت کنید. پیش از خرید نهایی، یک آزمایش کوچک اجرا کنید؛ مثلاً دو هفته یک راهرو را با اسکنر جدید کار بگیرید و نتیجه را با راهروهای دیگر مقایسه کنید. این کار ریسک پروژه را کم می‌کند و شما را از مصرف مالی شدید نجات می‌دهد.

مراحل هوشمند سازی انبار: 4. نصب تجهیزات

فرایند نصب تجهیزات در هوشمندسازی انبار عبارت است از:

• شبکه وای‌فای: که باید در همه راهروها پوشش کافی داشته باشد.
• برق: برق ایستگاه‌های شارژ ربات باید فراهم شده باشد.
• برچسب‌گذاری کالاها: که باید پیش از راه‌اندازی نرم‌افزار انجام شود.

غفلت از هرکدام می‌تواند زمان راه‌اندازی را هفته‌ها عقب بیندازد. پیشنهاد می‌شود نصب تجهیزات را مرحله‌ای و در ساعات کم‌کار انجام دهید تا فعالیت انبار کاملاً متوقف نشود. مثلاً یک بخش را آخر هفته راه بیندازید و اول هفته آن را آزمایش کنید.

مراحل هوشمند سازی انبار: 5. آموزش کارکنان

آموزش کارکنان از مهم‌ترین مراحل در هوشمندسازی یک انبار است که بیش از همه نیز نادیده گرفته می‌شود. باید بدانید که بهترین سیستم هم بدون کاربر آگاه نتیجه‌ی دلخواهی نخواهد داشت. کارگرانی که سال‌ها با کاغذ کار کرده‌اند ممکن است نگران باشند دستگاه‌های جدید جایشان را بگیرند. صحبت شفاف درباره نقش تازه آن‌ها، مانند مسئول ربات یا کنترل‌کننده داده، این نگرانی را کم می‌کند.

آموزش‌ها را کوتاه و کاربردی برگزار کنید؛ برای مثال یک جلسه دو ساعته توضیح درباره اسکنر بسیار کمتر از سه جلسه نیم‌ساعته کنار خود دستگاه اثر دارد. یک یا دو نفر را هم به‌عنوان کارگر ارشد تربیت کنید تا پرسش‌های روزمره بقیه را پاسخ دهند. کارکنان باید نحوه استفاده از نرم‌افزار، تجهیزات و فرایندهای جدید را به‌خوبی یاد بگیرند.

مراحل هوشمند سازی انبار: 6. ارزیابی عملکرد سیستم

ارزیابی عملکرد سیستم آخرین مرحله در هوشمندسازی انبار است، اما پایان کار نیست. همان شاخص‌هایی را که در ابتدا اندازه گرفتید دوباره بسنجید:

• زمان آماده‌سازی سفارش
• دقت موجودی
• تعداد شکایت مشتری
• هزینه هر سفارش

مقایسه قبل و بعد تصویر روشنی از میزان عملکرد هوشمندسازی به شما می‌دهد. اگر نتایج انتظار شما را برآورده نکرد، نگران نشوید. معمولاً مشکل در تنظیمات یا عادت‌های کاری شما و نه در اصل فناوری است. هر سه ماه یک‌بار جلسه بازبینی بگذارید، گزارش‌ها را با تیم مرور کنید و سیستم را دقیق‌تر تنظیم کنید. چنین چرخه‌ای باعث می‌شود سیستم همگام با رشد کسب‌وکار شما بزرگ شود.

مزایای انبار هوشمند چیست؟

مهم‌ترین مزایای انبار هوشمند این است که اطلاعات و فرایندهای انبار با دقت، سرعت و اطمینان بیشتری مدیریت می‌شوند. اگر پروژه درست اجرا شود، در شش زمینه‌ی مهم زیر نتیجه بهتری دریافت می‌کنید:

• کاهش هزینه‌های عملیاتی: وقتی مسیر جمع‌آوری کوتاه‌تر می‌شود و اضافه‌کاری برای شمارش شبانه حذف می‌شود، هر سفارش ارزان‌تر تمام می‌شود. همچنین استفاده بهتر از فضای موجود می‌تواند نیاز به فضای اضافه را کمتر کند.
• افزایش سرعت پردازش سفارش‌ها: سیستم‌های مدیریت انبار می‌توانند محل کالا را سریع‌تر مشخص کنند و فرایند برداشت و ارسال را منظم‌تر کنند.
• کاهش خطای انسانی: ثبت دستی اطلاعات می‌تواند باعث اشتباه در تعداد، کد یا محل کالا شود. استفاده از بارکد، RFID و سیستم‌های نرم‌افزاری می‌تواند مقدار زیادی از این خطاها را کاهش دهد.
• کنترل لحظه‌ای موجودی: یکی از مزیت‌های مهم، دسترسی سریع به اطلاعات موجودی است. مدیر می‌تواند وضعیت کالاها را بدون نیاز به شمارش دستی همه محصولات بررسی کند.
• افزایش امنیت کالاها: سیستم‌های نظارتی، کنترل دسترسی، دوربین‌ها و ثبت ورود و خروج می‌توانند به افزایش امنیت محیط انبار کمک کنند. در برخی سیستم‌ها، جابه‌جایی کالا نیز قابل ردیابی است.
• بهبود تجربه مشتری: وقتی موجودی دقیق‌تر باشد و سفارش‌ها سریع‌تر پردازش شوند، احتمال تاخیر یا ارسال اشتباه کمتر می‌شود. این موضوع می‌تواند روی رضایت مشتری تاثیر مستقیم داشته باشد.

مزایای انبار هوشمند شامل کاهش خطا، افزایش دقت موجودی، سرعت بالاتر، بهره‌وری بیشتر، شفافیت لحظه‌ای و کاهش هزینه‌های عملیاتی است. همچنین تصمیم‌گیری بر اساس داده و استفاده بهتر از فضا از دیگر مزایای آن است.

معایب انبار هوشمند

راه‌اندازی انبار هوشمند در کنار مزایا، معایب و پیچیدگی‌هایی هم دارد که باید پیش از تصمیم‌گیری آن‌ها را بشناسید.

• مهم‌ترین مورد سرمایه‌ی اولیه است؛ نرم‌افزار، تجهیزات، نگهداری سیستم و آموزش کارکنان همه هزینه دارند و بازگشت سرمایه ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد.
• مشکل دوم وابستگی به فناوری است: اگر نرم‌افزار از کار بیفتد یا برق قطع شود، بخشی از انبار از کار می‌ایستد.
• زیرساخت صحیح: اگر زیرساخت فناوری به‌درستی انتخاب نشود، ممکن است سیستم جدید با نیازهای واقعی انبار هماهنگ نباشد.
• نیاز به نیروی ماهر برای نگهداری سیستم هزینه را بالاتر می‌برد.

داشتن روش دستی موقت برای روزی که برق نیست، وضعیت نگهداری شفاف از فناوری و اجرای مرحله‌ای آن‌ها بیشتر این خطرها را کم می‌کند. همچنین بهتر است پیش از اجرای هوشمندسازی، شرایط انبار و هزینه‌های پروژه به‌صورت دقیق بررسی شوند.

تجهیزات مورد نیاز برای ساخت انبار هوشمند

تجهیزات مورد نیاز برای ساخت انبار هوشمند به اندازه سالن و نوع کالای شما بستگی دارد. ممکن است یک مجموعه به همه تجهیزات نیاز نداشته باشد و تنها چند مورد برای شروع کار کافی باشد. موارد زیر تجهیزات مورد نیاز بیشتر پروژه‌هاست:

• قفسه‌بندی هوشمند: قفسه‌ای است که با حسگر وزن یا نور، محل و مقدار کالا را اعلام می‌کند. مثلاً هنگام برداشتن آخرین کارتن، چراغ هشدار می‌دهد و تکمیل موجودی ثبت می‌شود.
• ربات‌های جابه‌جایی کالا: برای انتقال کالا بین نقاط مختلف استفاده می‌شوند و می‌توانند بخشی از جابه‌جایی‌های تکراری را انجام دهند.
• گیت RFID: گیت RFID در ورودی یا خروجی بخش‌های مشخصی از انبار نصب می‌شود و می‌تواند تگ‌های RFID را هنگام عبور کالا شناسایی کند.
• اسکنرهای هوشمند: اسکنرهای هوشمند دستی یا نصب‌شده روی لیفتراک، بارکد را می‌خوانند و اطلاعات را با نرم‌افزار همگام می‌کنند. اگر بودجه‌ی محدودی دارید، اسکنر نخستین خرید منطقی است.
• نوار نقاله اتوماتیک: نوار نقاله اتوماتیک بسته‌ها را بین ایستگاه‌ها می‌برد و با کمک اسکنر مسیر هرکدام را تعیین می‌کند.
• ارزیابی عملکرد سیستم: بعد از راه‌اندازی تجهیزات، عملکرد آن‌ها باید به‌صورت مداوم بررسی شود. خرابی تجهیزات، خطاهای نرم‌افزاری و مشکلات فرایند باید شناسایی و برطرف شوند.

نقش هوش مصنوعی در هوشمند سازی انبارداری

نقش هوش مصنوعی در هوشمندسازی انبارداری را می‌توان به یک تصمیم‌گیرنده شبانه‌روزی تشبیه کرد. چیدمان پویا موجب می‌شود یک الگوریتم مشخص شکل بگیرد. این الگوریتم می‌بیند کدام کالاها اغلب با هم سفارش می‌شوند و آن‌ها را کنار هم می‌گذارد. از آنجا که پیمایش راهروها می‌تواند نیمی از وقت را بگیرد، حتی کاهش اندک مسیر هم به‌صرفه است.

هوش مصنوعی در تقسیم وظایف میان ربات‌ها و انسان‌ها، تنظیم سرمایش و روشنایی و حتی توصیه‌های ایمنی هم نقش دارد. مثلاً پیشنهاد می‌کند کالای سنگین در بالای سر قرار نگیرد. با این حال، خروجی آن به کیفیت داده شما وابسته است. هرچه اطلاعات دقیق‌تر و بیشتری در اختیار سیستم قرار بدهید، می‌توانید موثرتر از مدل‌های هوش مصنوعی استفاده کنید. به همین دلیل جمع‌آوری و مدیریت درست داده‌ها یکی از پایه‌های مهم هوشمندسازی انبار است.

هزینه راه ‌اندازی انبار هوشمند چقدر است؟

هزینه راه‌اندازی انبار هوشمند عدد ثابتی ندارد، چون قیمت‌ها به اندازه‌ی سالن و حتی نوسان ارز بستگی دارند و به میزان استفاده شما از هر فناوری نیز وابسته است. اندازه انبار، تعداد کالاها، نوع نرم‌افزار، تعداد تجهیزات، میزان خودکارسازی و نیاز به ربات یا سیستم‌های پیشرفته، همگی روی هزینه نهایی تاثیر می‌گذارند. برای یک انبار کوچک، ممکن است استفاده از WMS، بارکدخوان و تجهیزات ساده کافی باشد.

اما در یک انبار بزرگ، هزینه تجهیزاتی مانند RFID، AS/RS، ربات‌ها و زیرساخت شبکه نیز به پروژه اضافه می‌شود. غیر از خرید تجهیزات، هزینه‌ی نصب و پوشش شبکه، مجوز نرم‌افزار، آموزش، نگهداری و ارتقا را هم محاسبه کنید. بسیاری از پروژه‌ها به‌خاطر اقلام پنهان مثل تغییر تابلو برق یا استحکام‌سازی کف سالن از بودجه بالاتر می‌روند. برای برآورد دقیق‌تر، از چند تامین‌کننده پیش‌فاکتور بگیرید و هزینه‌ها را در سه سال محاسبه کنید.

هزینه راه‌اندازی انبار هوشمند ثابت نیست و به ابعاد انبار، سطح اتوماسیون، نرم‌افزار، سنسورها، ربات‌ها و یکپارچه‌سازی بستگی دارد. از میلیون‌ها تومان برای پروژه‌های کوچک تا میلیاردها برای انبارهای بزرگ متغیر است.

مقایسه انبار هوشمند، مکانیزه و سنتی

مقایسه انبار هوشمند، مکانیزه و سنتی به شما کمک می‌کند بدانید کسب‌وکارتان در کدام مرحله ایستاده است و گام بعدی کجاست. این سه مدل در ثبت اطلاعات، سرعت، دقت و هزینه تفاوت‌های روشنی دارند. جدول زیر همه‌ی این تفاوت‌ها را کنار هم آورده است:

انبار سنتی برای سفارش‌های کم و کالاهای محدود منطقی است، مکانیزه برای حجم بالا و مسیر ثابت جواب می‌دهد و هوشمند وقتی می‌درخشد که تنوع کالا و رشد سریعی دارید. بهتر است قدم بعدی را زمانی بردارید که مرحله فعلی واقعاً محدودتان کرده باشد. طی کردن یک مسیر تدریجی برای بیشتر کسب‌وکارها واقع‌بینانه‌ است.

آینده انبار هوشمند

آینده انبار هوشمند به سمت سیستمی می‌رود که کمتر منتظر دستور می‌ماند و بیشتر خودش تصمیم می‌گیرد. در آینده، سیستم‌های انبارداری احتمالاً بیش از گذشته به داده‌ها، اتوماسیون و تجهیزات خودکار وابسته خواهند بود. با این حال، میزان استفاده از هر فناوری به نیاز و شرایط هر کسب‌وکار بستگی دارد.

• نقش هوش مصنوعی: هوش مصنوعی نقش تصمیم‌گیرنده نیمه‌ مستقل را خواهد گرفت. مدیر ممکن است از سیستم بپرسد (کدام کالاها تا سی روز دیگر تمام می‌شوند؟) و پاسخ را همراه با پیشنهاد سفارش دریافت کند. با این حال تایید نهایی هنوز بر عهده‌ی انسان خواهد بود.
• افزایش استفاده از ربات‌ها: با پیشرفت ربات‌های انبار، استفاده از آن‌ها برای جابه‌جایی، دسته‌بندی و آماده‌سازی سفارش‌ها بیشتر خواهد شد. گزارش‌های بازار هم از رشد پیوسته‌ی این حوزه خبر می‌دهند. در نتیجه ربات‌های ارزان‌تر و ساده‌تر کم‌کم به انبارهای متوسط هم می‌رسند.
• انبارهای کاملاً خودکار: در انبارهای کاملاً خودکار، بخش زیادی از فرایندهای فیزیکی با کمک ماشین‌ها و سیستم‌های نرم‌افزاری انجام می‌شود. با وجود این، نظارت انسانی و مدیریت سیستم همچنان می‌تواند بخش مهمی از عملیات باشد.

سوالات متداول انبار هوشمند

در ادامه این بخش به سوالات متداول شما درباره انبار هوشمند پاسخ می‌دهیم. سعی کردیم پرسش‌هایی را بیاوریم که مدیران انبار و صاحبان کسب‌وکار بیش از همه مطرح می‌کنند. این پاسخ‌ها به شما کمک می‌کنند سریع‌تر تصمیم بگیرید.

هوشمند کردن انبار باعث کاهش هزینه و افزایش بهره ‌وری می‌ شود؟

بله، هوشمند کردن انبار در بیشتر موارد به کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری می‌انجامد، به شرطی که هوشمندسازی پروژه با هدف مشخص و به‌صورت مرحله‌ای اجرا شود. کوتاه‌شدن مسیر جمع‌ آوری، کمتر شدن اشتباه و حذف شمارش‌های تکراری هزینه‌ی هر سفارش را پایین می‌آورد. اتوماسیون و مدیریت بهتر اطلاعات می‌تواند باعث افزایش سرعت کار نیز شود. اما اگر تجهیزات را بدون نیازسنجی اولیه یا بدون آموزش قبلی بخرید، ممکن است نتیجه برعکس باشد.

هوشمند کردن انبار معمولاً با کاهش خطا، نیروی انسانی اضافی و زمان چرخه، هزینه‌ها را کم می‌کند. در نتیجه بهره‌ وری، دقت و سرعت عملیات نیز افزایش می‌یابد.

آیا هوشمند سازی باعث حذف نیروی انسانی می‌ شود؟

نه به‌طور کامل. هدف اصلی هوشمندسازی حذف کامل نیروی انسانی نیست. با هوشمندسازی، کارهای تکراری و سنگین مثل گشتن دنبال کالا یا نوشتن دستی گزارش کم می‌شود و ممکن است تعداد کارگر ساده کاهش یابد، اما نیاز به نیروی ماهر برای نظارت، تعمیر و تحلیل داده را بیشتر می‌کند. بسیاری از مجموعه‌ها کارکنانشان را به نقش‌های تازه‌ای مثل مسئول سیستم یا کنترل کیفیت منتقل می‌کنند. پس ساختار شغل‌ها عوض می‌شود، بی‌آنکه انبار خالی از آدم شود.

هوشمندسازی معمولاً باعث حذف کامل نیروی انسانی نمی‌شود، بلکه نقش‌ها را از کارهای تکراری و فیزیکی به نظارت، نگهداری و تحلیل تغییر می‌دهد. ممکن است برخی مشاغل ساده کاهش یابند، اما نیروی متخصص‌تر مورد نیاز است.

آیا انبار کوچک هم می‌ تواند یک انبار هوشمند شود؟

بله. هوشمندسازی به معنی استفاده از ربات‌های بزرگ یا تجهیزات گران‌قیمت نیست. یک انبار کوچک می‌تواند با برچسب بارکد، یک نرم‌افزار موجودی و چند اسکنر دستی به دقت و سرعتی برسد که با دفتر و حافظه ممکن نیست و در صورت نیاز، فناوری‌های پیشرفته‌تر را به‌تدریج اضافه کند.

انبار کوچک هم می‌تواند هوشمند شود؛ با استفاده از WMS ابری، بارکد، RFID و سنسورهای ساده می‌توان شروع کرد. هوشمندسازی مقیاس‌پذیر است و لازم نیست از ابتدا ربات‌های گران‌قیمت استفاده شود.

اگر برای نگهداری کالای خود به فضای مناسب در تهران نیاز دارید، انبار عمومی آرتا انواع انبار از سوله و کانتینر را در اختیار مشتریان قرار می‌دهد. آرتا با شعبه‌های متعدد خود در تهران و سایر شهرها، امکان دریافت مشاوره رایگان را نیز فراهم کرده تا بتوانید بر اساس نوع و حجم کالای خود گزینه مناسب‌تری انتخاب کنید. برای اطلاع از شرایط اجاره و انتخاب فضای مناسب، می‌توانید با کارشناسان آرتا مشورت کنید.

منبع مطلب